Co to jest Joomla i kiedy warto wybrać ten system CMS

Joomla to darmowy system zarządzania treścią, w którym budujesz i prowadzisz stronę internetową z poziomu przeglądarki, bez pisania kodu.

To odpowiedź w jednym zdaniu. Poniżej rozwijam, co dokładnie dostajesz, czym Joomla różni się od innych systemów i przy jakich projektach naprawdę ma sens.

Co to jest Joomla

Joomla należy do rodziny systemów CMS. Skrót pochodzi od angielskiego content management system, czyli system zarządzania treścią. Chodzi o oprogramowanie, które oddziela treść od wyglądu strony: tekst i zdjęcia trzyma w bazie danych, a szablon decyduje, jak to zostanie pokazane. Dzięki temu możesz zmienić całą szatę graficzną, nie ruszając ani jednego artykułu, i odwrotnie.

W praktyce wygląda to tak, że instalujesz system raz na serwerze, a potem dodajesz podstrony, artykuły i zdjęcia przez panel w przeglądarce. Kod dotykasz tylko wtedy, gdy sam chcesz.

System jest napisany w PHP i zapisuje treść w bazie danych. Kod jest otwarty i dostępny za darmo na licencji GNU GPL, więc nie płacisz za samą Joomlę ani złotówki. Koszty zaczynają się dopiero przy hostingu, domenie i ewentualnych płatnych rozszerzeniach.

Projekt wystartował w 2005 roku, a jego korzenie sięgają 2001. Rozwija go fundacja i społeczność wolontariuszy, a nie firma. To ma praktyczne znaczenie: nie istnieje właściciel, który mógłby z dnia na dzień zmienić licencję, podnieść cenę albo zamknąć projekt.

Dwie wspierane linie naraz to wygodna sytuacja przy planowaniu. Jeśli Twoja strona stoi jeszcze na piątce, nie musisz przesiadać się z dnia na dzień. Co nowego przyniosła szóstka, opisałem w osobnym tekście o Joomla 6.

Z czego składa się strona w Joomli

Tej jednej rzeczy nie tłumaczy prawie żadne hasło encyklopedyczne, a to od niej zależy, czy pierwszy kontakt z panelem skończy się zniechęceniem. Joomla dzieli stronę na sześć rodzajów elementów i kiedy raz zrozumiesz ten podział, cała reszta układa się sama.

Najczęstsze zamieszanie dotyczy różnicy między modułem a komponentem. Najprościej zapamiętać tak: komponent to główna treść tego, po co ktoś wszedł na daną podstronę, a moduły to wszystko dookoła niej.

Co Joomla ma w standardzie, czego inne systemy nie mają

Tu leży prawdziwa różnica, a nie w tym, że „da się zrobić stronę”. Zrobić stronę da się wszędzie. Joomla wyróżnia się tym, co jest w rdzeniu od razu po instalacji.

Wielojęzyczność bez dokupowania niczego. Jedna instalacja obsługuje wiele wersji językowych, z powiązaniami między tłumaczeniami tego samego artykułu i osobnym menu dla każdego języka. W większości konkurencyjnych systemów to zadanie dla płatnej wtyczki, która staje się kolejnym elementem do utrzymania i kolejnym miejscem, gdzie coś może się zepsuć przy aktualizacji.

System uprawnień, czyli ACL. Tworzysz grupy użytkowników i decydujesz, kto co widzi i kto co może edytować. Nie w skali „administrator albo redaktor”, tylko precyzyjnie: do poziomu kategorii, a nawet pojedynczego artykułu. Przy stronie prowadzonej przez jedną osobę to funkcja bez znaczenia. Przy serwisie z kilkoma działami i różnymi zakresami odpowiedzialności to różnica między porządkiem a chaosem.

Poza tym w rdzeniu znajdziesz rzeczy, które gdzie indziej bywają osobnym dodatkiem:

• przypisywanie różnych szablonów do różnych pozycji menu,
• przyjazne adresy stron sterowane wbudowaną wtyczką,
• nagłówki bezpieczeństwa HTTP ustawiane z panelu, bez grzebania w plikach serwera,
• wersjonowanie artykułów, czyli historia zmian z możliwością cofnięcia.

Do czego Joomla się nadaje, a do czego nie

Żaden system nie jest dobry do wszystkiego i Joomla też nie jest.

Sprawdza się szczególnie przy:

• stronach wielojęzycznych, gdzie każda wersja ma własne menu i własną strukturę,
• serwisach prowadzonych przez kilka osób o różnych uprawnieniach,
• witrynach z rozbudowaną strukturą kategorii i dużą liczbą treści,
• sklepach internetowych opartych o HikaShop,
• projektach, które i tak będą wymagały pracy programisty, bo mają nietypowe wymagania.

Wypada słabiej, gdy:

• szukasz gotowej wtyczki do bardzo wąskiej, niszowej funkcji, bo katalog rozszerzeń jest mniejszy niż u największego konkurenta,
• chcesz złożyć prostą stronę w godzinę, wybierając z tysięcy gotowych szablonów,
• zależy Ci, żeby dowolna przypadkowa agencja mogła ją potem przejąć bez wdrażania się.

Jeśli właśnie wybierasz między dwoma najczęściej rozważanymi systemami, rozłożyłem to na czynniki pierwsze w tekście Joomla czy WordPress dla małej firmy. Tu tylko krótko: to nie jest wybór między lepszym a gorszym, tylko między różnymi punktami ciężkości.

Mniejszy ekosystem, ale stabilny grunt

Uczciwie: Joomla nie jest dziś najpopularniejszym systemem CMS i nie ma sensu udawać, że jest. Społeczność wokół niej jest mniejsza, a katalog rozszerzeń węższy niż u lidera rynku. Warto wiedzieć, co z tego wynika w praktyce, zanim podejmiesz decyzję.

Minusy, których nie ukryję: rzadziej znajdziesz gotowy dodatek do bardzo specyficznej potrzeby, mniej jest poradników po polsku, a znalezienie wykonawcy bywa trudniejsze niż przy systemie, który zna każdy.

Ta pierwsza rzecz ma jednak drugą stronę. Skoro nie zawsze da się kupić gotowca, częściej pisze się rozszerzenie pod konkretną potrzebę. Wychodzi z tego narzędzie, które robi dokładnie to, czego wymaga proces w firmie, zamiast dwudziestu funkcji, z których używasz jednej. Tak powstały moje wtyczki do integracji sklepów z płatnościami i kurierami, i to jest stały element mojej oferty.

Plusy mniejszej skali:

• Boty atakujące strony automatycznie celują tam, gdzie witryn jest najwięcej, więc Joomla rzadziej trafia pod masowy ostrzał. To nie znaczy, że jest bezpieczniejsza sama z siebie, bo aktualizacje trzeba robić tak samo. Jest po prostu rzadszym celem masówki.
• Rdzeń rozwija się spokojnie i ma ogłoszony z góry harmonogram wsparcia, więc wiadomo, na czym się stoi na kilka lat naprzód.
• Mniej rozszerzeń oznacza mniej elementów, które mogą się rozjechać przy aktualizacji.

Podsumowując bez owijania: mniejszy ekosystem to realna wada przy typowym, prostym projekcie i realna zaleta przy takim, który i tak wymaga indywidualnej pracy.

Jak zacząć z Joomlą

Najrozsądniej zacząć na własnym komputerze, zanim wydasz cokolwiek na hosting. Instalujesz darmowe środowisko lokalne, stawiasz na nim Joomlę i klikasz do woli. Nic nie jest widoczne w internecie, więc nie ma czego zepsuć.

Przeprowadzam przez to krok po kroku w poradniku Laragon, Joomla i Gantry 5 od podstaw. Od instalacji środowiska, przez postawienie systemu, po zbudowanie działającej strony, bez wydawania złotówki.

Kiedy podstawy będziesz mieć opanowane, zostaje wygląd. Tu wchodzi Gantry 5, czyli framework szablonów, w którym układ strony składasz z gotowych bloków, przeciągając je myszą zamiast edytować pliki.

Kolejność, która działa najlepiej:

• postaw Joomlę lokalnie i poznaj panel,
• zbuduj prostą stronę na darmowym szablonie,
• dopiero potem kupuj hosting i przenoś projekt na żywo.